Rozpoznawanie kwalifikacji zawodowych dla potrzeb transferu na europejskim rynku pracy

A A A

Nazwa zawodu: ELEKTRYK

Kod zawodu: 741103

Poziom kwalifikacji EQF: Poziom 3 Europejskiej Ramy Kwalifikacji

Elektryk posiada wykształcenie zasadnicze zawodowe. Montuje, diagnozuje i naprawia instalacje, podzespoły oraz urządzenia elektryczne i elektroenergetyczne; diagnozuje stan izolacji, urządzeń i maszyn elektrycznych, lokalizuje uszkodzenia oraz wykonuje naprawy; dobiera zabezpieczenia instalacji, urządzeń i maszyn elektrycznych
(źródło: Wortal Publicznych Służb Zatrudnienia, MRPiPS)

Kształcenie w zawodzie elektryk odbywa się w ramach trzyletniej zasadniczej szkoły zawodowej (stan na 31.08.2017 r.).

graf 1 pl
Rys. 1. Struktura polskiego systemu edukacji (stan na 31.08.2017 r.).
Źródło: Kształcenie zawodowe i ustawiczne vademecum. Krajowy Ośrodek Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej, Warszawa 2013, s. 8

W Polsce kwalifikacje w zawodzie są możliwe do uzyskania:
- w systemie szkolnym,
- poprzez kształcenie w rzemiośle,
- w formie kształcenia ustawicznego.

Ścieżka uzyskiwania kwalifikacji w zawodzie elektryk (stan na 31.082.017 r.) poprzez system szkolny
Podstawową ścieżką uzyskiwania kwalifikacji jest ścieżka szkolna w ramach której uzyskuje się kolejne szczeble edukacji w ramach których poprzez egzaminy potwierdzane są kompetencje zawodowe, tj.:
- etap kształcenia ogólnego, który na dzień przygotowania opracowania obejmuje szkołę podstawową (klasy I – VI) oraz gimnazjum (klasy VII – IX),
- etap kształcenia zawodowego obejmuje szkołę zawodową (klasa X – XII).
Etap kształcenia ogólnego kończy się egzaminem gimnazjalnym. Każdy uczeń gimnazjum zobowiązany jest przystąpić do egzaminu gimnazjalnego. Egzamin gimnazjalny kończy się wydaniem zaświadczenia o szczegółowych wynikach egzaminu z wynikiem procentowym obejmującym część humanistyczną i matematyczno-przyrodniczą (http://www.cke.edu.pl).
Absolwenci szkół gimnazjalnych, którzy wybrali kształcenie zawodowe w zawodzie elektryk biorą udział w rekrutacji do szkół zawodowych poprzez złożenie dokumentów w wybranej szkole zawodowej. Standardowymi dokumentami składanymi w wybranej szkole zawodowej są (Rozporządzenie MEN w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych. Dz. U. 2004 r. Nr 26, poz. 232):
- podanie – kwestionariusz kandydata generowany przez system KSENON,
- świadectwo ukończenia gimnazjum,
- zaświadczenie o szczegółowych wynikach egzaminu gimnazjalnego,
- zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do kształcenia w wybranym zawodzie,
- inne dokumenty wskazane przez szkołę.

Na podstawie kryteriów punktowych ustalonych przez każdą szkołę zawodową tworzona jest lista rankingowa uczniów, z której uczniowie o najwyższej liczbie punktów są zakwalifikowani do kształcenia zawodowego stosownie do liczby miejsc w danym roku szkolnym.
Uczeń kształcący się w zawodzie elektryk uczęszcza przez 3 lata do wybranej zasadniczej szkoły zawodowej. Przygotowanie absolwenta odbywa się według Programu nauczania (dla zawodu elektryk 741103 o strukturze przedmiotowej. Program ten opracowany został jako podstawa do nauczania zawodu przez Krajowy Ośrodek Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej. Program ten zawiera cele i zadania kształcenia, informacje o zawodzie elektryk, uzasadnienie potrzeby kształcenia w zawodzie elektryk, powiązania zawodu z innymi zawodami, szczegółowe cele kształcenia, plan nauczania, programy nauczania dla poszczególnych przedmiotów. Na podstawie Programu nauczania, każda szkoła zawodowa tworzy szkolny plan nauczania. Przykładowy plan nauczania przedstawia poniższa tabela.

Tabela 1. Przykładowy szkolny plan nauczania dla zawodu elektryk

Lp. Obowiązkowe zajęcia edukacyjne

Łączna liczba godz. w okresie nauczania

 Przedmioty ogólnokształcące
1. Język polski 160
2. Język obcy 130
3. Historia 64
4. Wiedza o społeczeństwie 32
5. Podstawy przedsiębiorczości 64
6. Geografia 32
7. Biologia 32
8. Chemia 32
9. Fizyka 32
10. Matematyka 130
11. Informatyka 32
12. Wychowanie fizyczne 290
13. Edukacja dla bezpieczeństwa 32
14. Zajęcia z wychowawcą 96

Łączna liczba godzin

1158
 Przedmioty w kształceniu zawodowym teoretycznym
1. Elektrotechnika i elektronika 192
2. Maszyny i urządzenia elektryczne 192
3. Instalacje elektryczne 160
4. Działalność gospodarcza w branży elektrycznej 32
5. Język obcy w branży elektrycznej 64

Łączna liczba godzin

640
 Przedmioty w kształceniu zawodowym praktycznym
1. Pomiary elektryczne i elektroniczne 224
2. Badanie maszyn i urządzeń elektrycznych 416
3. Montaż instalacji elektrycznych  – zajęcia praktyczne 330

Łączna liczba godzin

970

Źródło: opracowanie własne na podstawie http://www.koweziu.edu.pl/plany_nauczania/pliki/741103_P_ZSZ.pdf

Kwalifikacje w zawodzie elektryk uzyskuje się poprzez:
- zdanie egzaminu zawodowego w zakresie kwalifikacji E.7 Montaż i konserwacja maszyn i urządzeń elektrycznych potwierdzone przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną,
- zdanie egzaminu zawodowego w zakresie kwalifikacji E.8 Montaż i konserwacja instalacji elektrycznych potwierdzone przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną,
- ukończenie zasadniczej szkoły zawodowej.
Dokumentami potwierdzającymi uzyskanie kwalifikacji w zawodzie elektryk są świadectwo ukończenia szkoły zawodowej oraz dyplom potwierdzający kwalifikacje w zawodzie elektryk.

Ścieżka uzyskiwania kwalifikacji w zawodzie elektryk poprzez kształcenie w rzemiośle
Uzyskanie kwalifikacji w zawodzie elektryk w tej formie obejmuje przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników. Przygotowanie zawodowe może odbywać się przez:
1) przyuczenie do wykonywania określonej pracy.
Przyuczenie do wykonywania określonej pracy ma na celu przygotowanie młodocianego do pracy w charakterze przyuczonego robotnika i może dotyczyć prac, których nie wymaga odbycia nauki zawodu. Przyuczenie do wykonywania określonej pracy może trwać od 3 do 6 miesięcy. Po ukończeniu przyuczenia pracownik otrzymuje zaświadczenie o przyuczeniu do określonej pracy.
2) naukę zawodu.
Nauka zawodu ma na celu przygotowanie młodocianego do pracy w charakterze wykwalifikowanego robotnika lub czeladnika i obejmuje praktyczną naukę zawodu organizowaną u pracodawcy oraz dokształcanie teoretyczne. Nauka zawodu trwa do 36 miesięcy, nie krócej jednak niż 33 miesiące.
W celu przygotowania zawodowego odbywającego się w formie nauki zawodu, pracodawca zawiera z młodocianym umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Umowa taka zawiera określenie stron, formę dokształcenia zawodowego i teoretycznego, datę planowanego zakończenia nauki. Do zawierania i rozwiązywania z młodocianymi umów o pracę w celu przygotowania zawodowego mają zastosowanie przepisy o umowie o pracę na czas nie określony.
Pracodawca zatrudniający młodocianych w celu nauki zawodu kieruje na dokształcenie teoretyczne: w szkole zasadniczej, w ośrodku dokształcania zawodowego albo organizuje dokształcanie teoretyczne we własnym zakresie. W przypadku organizowania dokształcania teoretycznego młodocianych we własnym zakresie pracodawca zobowiązany jest realizować podstawy programowe obowiązkowych przedmiotów zawodowych teoretycznych.
Tygodniowy wymiar czasu pracy młodocianego w okresie odbywania zajęć szkolnych nie może przekraczać 12 godzin. W dniu uczestniczenia w zajęciach szkolnych wymiar czasu pracy młodocianego nie może przekraczać 2 godzin. Natomiast wymiar czasu pracy młodocianego w okresie ferii szkolnych nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin w tygodniu (http://www.infor.pl/prawo/praca/umowa-o-prace/89167,Co-nalezy-wiedziec-o-pracy-mlodocianych.html).
Nauka zawodu kończy się egzaminem. Młodociani, dokształcający się w:
- szkołach zawodowych, składają egzamin z nauki zawodu na zasadach określonych w przepisach o egzaminach z nauki zawodu i przygotowania zawodowego,
- w innych formach niż szkolne, składają egzamin na tytuł robotnika wykwalifikowanego na zasadach określonych w przepisanych o podnoszeniu kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego osób dorosłych,
- innych formach niż szkolne i zatrudnionych u pracodawców, składają egzamin czeladniczy przed komisją egzaminacyjną izby rzemieślniczej.
Po ukończeniu nauki i zdaniu egzaminu pracownik otrzymuje tytuł wykwalifikowanego robotnika lub czeladnika.
(Rozporządzenie Rady Ministrów z 28 maja 1996 w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. Nr 60, poz. 278 ze zm.) 

Ścieżka uzyskiwania kwalifikacji w zawodzie elektryk poprzez kształcenie ustawiczne
Uzyskanie kwalifikacji w zawodzie w tej formie obejmuje kwalifikacyjny kurs zawodowy w kwalifikacji zgodnej z danym zawodem.
Kwalifikacyjny kurs zawodowy, to kurs prowadzony według programu nauczania uwzględniającego podstawę programową kształcenia w zawodach w zakresie jednej kwalifikacji (K). Minimalna liczba godzin kształcenia na tym kursie jest równa minimalnej liczbie godzin kształcenia zawodowego określonej w podstawie programowej kształcenia w zawodach dla danej kwalifikacji. Absolwent kursu otrzymuje zaświadczenie o ukończeniu kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Ukończenie tego kursu umożliwia przystąpienie do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie, w zakresie danej kwalifikacji, przeprowadzonego przez okręgową komisje egzaminacyjną.
Osoba, która ukończy kwalifikacyjny kurs zawodowy i zda egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie w zakresie danej kwalifikacji, otrzymuje świadectwo potwierdzające kwalifikacje w zawodzie. Zdobycie wszystkich kwalifikacji składających się na dany zawód wraz z potwierdzeniem odpowiedniego poziomu wykształcenia oznaczać będzie zdobycie pełnego zawodu i dyplomu technika w danym zawodzie.
(opracowano na podstawie informacji ze strony https://www.apedukacja.pl/kwalifikacyjne-kursy-zawodowe,785.html).

Kwalifikacje w zawodzie można uzyskać zdając egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie przeprowadzany przez Okręgowe Komisje Egzaminacyjne (dla zawodów szkolnych) lub zdając egzamin czeladniczy organizowany przez izby rzemieślnicze Związku Rzemiosła Polskiego (dla zawodów rzemieślniczych).

Egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie, zwany również egzaminem zawodowym, jest formą oceny poziomu opanowania przez zdającego wiedzy i umiejętności z zakresu danej kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie, ustalonych w podstawie programowej kształcenia w zawodach. Egzamin zawodowy jest egzaminem zewnętrznym, który umożliwia uzyskanie porównywalnej i obiektywnej oceny poziomu osiągnięć zdającego poprzez zastosowanie jednolitych wymagań, kryteriów oceniania i zasad przeprowadzania egzaminu, opracowanych przez instytucje zewnętrzne, funkcjonujące niezależnie od systemu kształcenia.

Rolę instytucji zewnętrznych pełnią: Centralna Komisja Egzaminacyjna (CKE) i osiem okręgowych komisji egzaminacyjnych (OKE) powołanych przez Ministra Edukacji Narodowej w 1999 roku. OKE przygotowują, organizują i przeprowadzają zewnętrzne egzaminy zawodowe. Egzaminy oceniają zewnętrzni egzaminatorzy.

Egzamin zawodowy przeprowadzany jest w ciągu całego roku szkolnego w terminie ustalonym przez dyrektora OKE, w uzgodnieniu z dyrektorem CKE. Termin egzaminu zawodowego dyrektor OKE ogłasza na stronie internetowej komisji okręgowej nie później niż na 5 miesięcy przed terminem egzaminu zawodowego. Dyrektor OKE ustala harmonogram przeprowadzenia części praktycznej egzaminów zawodowych i przekazuje go kierownikom ośrodków egzaminacyjnych.

Egzamin obejmuje zakresem tematycznym kwalifikację, czyli liczba egzaminów w danym zawodzie będzie zależna od liczby kwalifikacji wyodrębnionych w podstawie programowej kształcenia w zawodach.

Liczba kwalifikacji w zawodzie = liczba egzaminów potwierdzających kwalifikacje w zawodzie

Do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie mogą przystąpić:

  • absolwenci zasadniczych szkół zawodowych, techników, techników uzupełniających i szkół policealnych,
  • osoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą, uznane za równorzędne ze świadectwami ukończenia odpowiednich polskich szkół ponadgimnazjalnych lub szkół ponadpodstawowych,
  • osoby, które ukończyły kwalifikacyjny kurs zawodowy.

Egzamin zawodowy jest także przeprowadzany jako egzamin eksternistyczny dla osób, które:

  • ukończyły gimnazjum albo ośmioletnią szkołę podstawową oraz
  • co najmniej dwa lata kształciły się lub pracowały w zawodzie, w którym wyodrębniono daną kwalifikację zgodnie z klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego.

W zawodzie elektryk można przystąpić do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie w trybie eksternistycznym (zgodnie z Rozporządzaniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 stycznia 2012 r. w sprawie egzaminów eksternistycznych Dz. U. z 2012 r. poz. 188).

Aby przystąpić do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie, należy złożyć pisemną deklarację lub wniosek.

Deklarację przystąpienia do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe składa:

  • uczeń lub słuchacz
  • absolwent
  • osoba, która jest absolwentem posiadającym świadectwo szkolne uzyskane za granicą,
  • osoba, która uczestniczy w kursie kwalifikacyjnym bądź go ukończyła.

Szczegółowe wymagania i zasady składania deklaracji określa Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lutego 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 262).

Uczniowie (słuchacze), którzy złożyli deklarację przystąpienia do egzaminu, nie później niż jeden miesiąc przed datą rozpoczęcia każdej części egzaminu są informowani przez dyrektora szkoły (przewodniczącego zespołu egzaminacyjnego lub kierownika ośrodka egzaminacyjnego) o terminie i miejscu przeprowadzania danej części egzaminu oraz o wymaganych dokumentach, materiałach i przyborach, z którymi powinni zgłosić się na odpowiednią część egzaminu.

Absolwenci i osoby, które ukończyły kwalifikacyjny kurs zawodowy oraz osoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą, które złożyły do OKE deklarację przystąpienia do egzaminu, nie później niż jeden miesiąc przed datą rozpoczęcia każdej części egzaminu są informowani przez dyrektora OKE o terminie i miejscu przeprowadzania danej części egzaminu oraz o wymaganych dokumentach, materiałach i przyborach, z którymi powinny zgłosić się na egzamin.
Wniosek o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego zawodowego składają osoby, które zdają egzamin zawodowy w trybie eksternistycznym. Szczegółowe wymagania i zasady składania wniosku określa Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 stycznia 2012 r. w sprawie egzaminów eksternistycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 188).

Osoby, które złożyły do OKE wniosek o dopuszczenie do eksternistycznego egzaminu zawodowego, nie później niż dwa miesiące przed datą rozpoczęcia odpowiedniej części egzaminu są informowane przez dyrektora OKE o terminie i miejscu przeprowadzania tej części egzaminu oraz o wymaganych dokumentach, materiałach i przyborach, z którymi powinny zgłosić się na egzamin.

Możliwe jest dostosowanie egzaminu do indywidualnych potrzeb edukacyjnych i możliwości psychofizycznych zdającego. Informacja o szczegółach dotyczących dostosowania warunków przeprowadzania egzaminu zawodowego jest publikowana na stronie internetowej Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w komunikacie dyrektora CKE. Jeżeli osobie zamierzającej przystąpić do egzaminu przysługuje prawo do dostosowania, załącza do składanej deklaracji lub wniosku stosowne dokumenty.
Szczegółowych informacji i wyjaśnień dot. egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe udziela dyrektor szkoły i OKE.

Egzamin zawodowy składa się z dwóch części: części pisemnej i części praktycznej. Zasady powoływania, skład i obowiązki zespołów egzaminacyjnych i nadzorujących część pisemną i praktyczną egzaminu reguluje Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lutego 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 262).

Do części pisemnej egzaminu zawodowego uczeń (słuchacz) przystępuje w szkole, do której uczęszcza, a absolwent – w szkole, którą ukończył. Do części praktycznej egzaminu zawodowego uczeń (słuchacz) przystępuje w szkole, do której uczęszcza lub u pracodawcy, u którego odbywa praktyczną naukę zawodu, a absolwent – w szkole, którą ukończył, lub u pracodawcy, u którego odbywał praktyczną naukę zawodu. Pozostałe osoby przystępują do egzaminu zawodowego w szkole, placówce lub u pracodawcy, wskazanych przez dyrektora OKE. Również uczeń, słuchacz, absolwent może być skierowany przez dyrektora OKE do innej szkoły, placówki kształcenia ustawicznego, placówki kształcenia praktycznego lub do pracodawcy w celu zdania egzaminu, ale tylko w uzasadnionych przypadkach.

Część pisemna jest przeprowadzana w formie testu pisemnego z wykorzystaniem:

  • elektronicznego systemu przeprowadzania egzaminu zawodowego, po uzyskaniu upoważnienia przez placówkę przeprowadzającą egzamin lub
  • arkuszy egzaminacyjnych i kart odpowiedzi.

Część pisemna dla zawodu elektryk trwa 60 minut i przeprowadzana jest w formie testu składającego się z 40 zadań zamkniętych zawierających cztery odpowiedzi do wyboru, z których tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa (źródło: informator o egzaminie potwierdzającym kwalifikacje w zawodzie elektryk).
W czasie trwania części pisemnej egzaminu zawodowego każdy zdający pracuje przy:

  • indywidualnym stanowisku egzaminacyjnym wspomaganym elektronicznie – w przypadku gdy część pisemna egzaminu zawodowego jest przeprowadzana z wykorzystaniem elektronicznego systemu przeprowadzania egzaminu zawodowego,
  • osobnym stoliku – w przypadku, gdy część pisemna egzaminu zawodowego jest przeprowadzana z wykorzystaniem arkuszy egzaminacyjnych i kart odpowiedzi, zwanych indywidualnymi stanowiskami egzaminacyjnymi.

Odległość między indywidualnymi stanowiskami egzaminacyjnymi powinna zapewniać samodzielną pracę zdających.

Wynik części pisemnej egzaminu zawodowego ustala OKE, na podstawie:

  1. odpowiedzi zapisanych i zarchiwizowanych w elektronicznym systemie przeprowadzania egzaminu zawodowego – w przypadku gdy część pisemna egzaminu zawodowego jest przeprowadzana z wykorzystaniem elektronicznego systemu przeprowadzania egzaminu zawodowego;
  2. elektronicznego odczytu karty odpowiedzi – w przypadku gdy część pisemna egzaminu zawodowego jest przeprowadzana z wykorzystaniem arkuszy egzaminacyjnych i kart odpowiedzi.

Za organizację i przebieg części pisemnej egzaminu zawodowego w danej szkole, placówce lub u danego pracodawcy odpowiada przewodniczący zespołu egzaminacyjnego, którym jest odpowiednio dyrektor szkoły lub placówki lub pracodawca albo upoważniony przez niego pracownik. Przewodniczący zespołu egzaminacyjnego i jego zastępca powinni odbyć szkolenie w zakresie organizacji części pisemnej egzaminu zawodowego organizowane przez OKE.

Laureaci i finaliści turniejów lub olimpiad tematycznych związanych z wybranym obszarem kształcenia zawodowego są zwolnieni z części pisemnej egzaminu zawodowego na podstawie zaświadczenia stwierdzającego uzyskanie tytułu odpowiednio laureata lub finalisty. Zaświadczenie przedkłada się przewodniczącemu zespołu egzaminacyjnego. Zwolnienie laureata lub finalisty turnieju lub olimpiady tematycznej z części pisemnej egzaminu zawodowego jest równoznaczne z uzyskaniem z części pisemnej egzaminu zawodowego najwyższego wyniku, czyli 100%. Wykaz turniejów i olimpiad tematycznych do publicznej wiadomości podaje dyrektor CKE.

Część praktyczna jest przeprowadzana w formie testu praktycznego i polega na wykonaniu przez zdającego zadania egzaminacyjnego zawartego w arkuszu egzaminacyjnym na stanowisku egzaminacyjnym. Stanowisko powinno być przygotowane z uwzględnieniem warunków realizacji kształcenia w danym zawodzie określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodach, właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionej w tym zawodzie, w zakresie której odbywa się ten egzamin.

Czas trwania części praktycznej egzaminu dla dwóch kwalifikacji w zawodzie elektryk wynosi po 180 minut dla każdej kwalifikacji (źródło: informator o egzaminie potwierdzającym kwalifikacje w zawodzie elektryk).

Część praktyczną egzaminu zawodowego obserwują i oceniają obecni w sali egzaminacyjnej egzaminatorzy wpisani do ewidencji egzaminatorów w zakresie przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie. Egzaminatorem nie może być nauczyciel zatrudniony w szkole lub placówce, w której jest przeprowadzana część praktyczna egzaminu zawodowego.

Wynik części praktycznej egzaminu zawodowego ustala OKE na podstawie elektronicznego odczytu karty oceny wypełnionej przez egzaminatora.
Zdający zdał egzamin zawodowy, jeżeli uzyskał:

  1. z części pisemnej – co najmniej 50% punktów możliwych do uzyskania (czyli zdający rozwiązał poprawnie minimum 20 zadań testu pisemnego),
  2. z części praktycznej – co najmniej 75% punktów możliwych do uzyskania.

Jeżeli zdający uzna, że w trakcie egzaminu zostały naruszone przepisy dotyczące jego przeprowadzania, może zgłosić pisemnie zastrzeżenie do dyrektora OKE. Przewodniczący zespołu egzaminacyjnego lub zespołu nadzorującego część praktyczną egzaminu może unieważnić odpowiednią cześć egzaminu. Dyrektor OKE w porozumieniu z dyrektorem CKE może unieważnić egzamin zdającego lub zdających i zarządzić jego ponowne przeprowadzenie.

Szczegółowe zasady dotyczące zgłaszania zastrzeżenia do przebiegu egzaminu, unieważnienia egzaminu lub jego części zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lutego 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 262).

Wyniki egzaminu zawodowego OKE przekazuje dyrektorowi szkoły, placówki, pracodawcy w zależności od tego gdzie uczniowie (słuchacze) lub absolwenci zdawali część pisemną egzaminu zawodowego lub osobie upoważnionej przez dyrektora szkoły, placówki, pracodawcę. Termin przekazania wyników egzaminu zawodowego, świadectw i dyplomów dyrektor OKE ogłasza na stronie internetowej OKE najpóźniej w dniu przeprowadzania części pisemnej egzaminu zawodowego.

Świadectwa i dyplomy przekazuje zdającym dyrektor szkoły, placówki lub pracodawca bądź upoważniona przez niego osoba.

Zdający którzy ukończyli kwalifikacyjny kurs zawodowy, zdawali egzamin w trybie eksternistycznym lub posiadają świadectwa szkolne uzyskane za granicą wyniki egzaminu zawodowego, świadectwa dyplomy odbierają we właściwej OKE.

Osoby, które nie zdały jednej lub obu części egzaminu, nie przystąpiły do egzaminu w wyznaczonym terminie lub przerwały egzamin mogą ponownie przystąpić do egzaminu lub niezdanej części, z tym że:

  • uczniowie (słuchacze) przystępują do egzaminu w kolejnych terminach w trakcie nauki oraz dwukrotnie po zakończeniu nauki na zasadach określonych dla absolwentów; przystąpienie po raz trzeci lub kolejny po zakończeniu nauki odbywa się na warunkach określonych dla egzaminu eksternistycznego,
  • osoby, które rozpoczęły zdawanie egzaminu zawodowego po zakończeniu nauki (absolwenci) lub po ukończeniu kursu kwalifikacyjnego oraz osoby, które przystąpiły do egzaminu na podstawie świadectw szkolnych uzyskanych za granicą, po dwukrotnym niezdaniu tego egzaminu lub jego części zdają egzamin zawodowy lub jego część na warunkach określonych dla egzaminu eksternistycznego.

Po upływie trzech lat od dnia, w którym zdający przystąpił do części pisemnej egzaminu i nie zdał egzaminu lub mógł przystąpić po raz pierwszy do części pisemnej egzaminu, przystępuje do egzaminu w pełnym zakresie.

Szczegółowe zasady dotyczące ponownego przystąpienia do egzaminu zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lutego 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 262).

Egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika zwany egzaminem czeladniczym jest formą oceny poziomu wiadomości i umiejętności z zakresu danego zawodu rzemieślniczego, zawartych w standardach wymagań będących podstawą do przeprowadzania egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe. Standardy wymagań egzaminacyjnych opracowane zostały przez Związek Rzemiosła Polskiego na bazie podstaw programowych kształcenia w zawodach. Egzaminy czeladnicze przeprowadzane są dla ponad 100 zawodów, w tym dla zawodu elektryk.
Do egzaminu czeladniczego może przystąpić zarówno osoba dorosła jak i uczeń

  • pracownik młodociany jeśli spełni jeden z następujących warunków:
  • ukończyła naukę zawodu u rzemieślnika oraz dokształcanie teoretyczne w szkole lub formach pozaszkolnych;
  • posiada świadectwo ukończenia gimnazjum albo ośmioletniej szkoły podstawowej oraz uzyskała umiejętności zawodowe w zawodzie, w którym zdaje egzamin, w formie pozaszkolnej;
  • posiada świadectwo ukończenia gimnazjum albo ośmioletniej szkoły podstawowej oraz co najmniej dwuletni lub trzyletni staż pracy w zawodzie, w którym zdaje egzamin – odpowiednio do okresu kształcenia w danym
  • zawodzie przewidzianego w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, określonej w odrębnych przepisach;
  • posiada świadectwo ukończenia gimnazjum albo ośmioletniej szkoły podstawowej oraz co najmniej dwuletni lub trzyletni staż pracy w zawodzie, w którym zdaje egzamin – odpowiednio do okresu nauki w danym zawodzie
  • ustalonym przez Związek Rzemiosła Polskiego, jeżeli zawód nie występuje w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego;
  • posiada świadectwo ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej albo dotychczasowej szkoły ponadpodstawowej, prowadzącej kształcenie zawodowe o kierunku związanym z zawodem, w którym zdaje egzamin;
  • posiada tytuł zawodowy w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, w którym zadaje egzamin oraz po uzyskaniu tytułu zawodowego co najmniej półroczny staż pracy w zawodzie, w którym zdaje egzamin.

Osoba ubiegająca się o dopuszczenie do egzaminu składa: 

  • wniosek o dopuszczenie,
  • dokumenty potwierdzające odbycie praktycznej nauki zawodu,
  • dokumenty potwierdzające odbycie teoretycznej nauki zawodu,
  • jedną fotografię,
  • potwierdzenie wniesienia opłaty egzaminacyjnej, której wysokość ustala izba rzemieślnicza (zgodnie z art.3 ust. 3h pkt 4 ustawy o rzemiośle).

Szczegółowe wymagania dla osób przystępujących do egzaminu czeladniczego, warunku powoływania komisji egzaminacyjnych, sposób przeprowadzania egzaminu czeladniczego i in. określa Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 września 2012 r. w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych (Dz.U. 2012 r. poz. 1117). 

Egzamin czeladniczy przeprowadza się w dwóch etapach: praktycznym i teoretycznym. Kolejność zdawania etapów egzaminu ustala przewodniczący komisji egzaminacyjnej w porozumieniu z izbą rzemieślniczą. 
Etap praktyczny polega na samodzielnym wykonaniu przez kandydata zadań egzaminacyjnych sprawdzających umiejętności praktyczne. Czas trwania etapu praktycznego nie może być krótszy niż 120 minut i nie dłuższy niż 24 godziny, łącznie w ciągu trzech dni. 
Etap teoretyczny polega na udzieleniu odpowiedzi na pytania zestawione w dwóch częściach; pisemnej i ustnej, sprawdzających wiedzę teoretyczną: Czas trwania części pisemnej nie może być krótszy niż 45 minut i nie dłuższy niż 210 minut, części ustnej etapu teoretycznego nie może być dłuższy niż 30 minut (źródło: standard wymagań egzaminacyjnych dla zawodu elektryk). 

Zadania egzaminacyjne do etapu praktycznego egzaminu i pytania do części pisemnej oraz części ustnej etapu teoretycznego egzaminu, a także zestawy tych pytań przygotowują członkowie zespołu egzaminacyjnego w uzgodnieniu z przewodniczącym zespołu egzaminacyjnego, z uwzględnieniem standardów egzaminacyjnych wymagań dla zawodu. 

Termin i miejsce przeprowadzenia etapu praktycznego oraz poszczególnych części etapu teoretycznego egzaminu ustala przewodniczący zespołu egzaminacyjnego w porozumieniu z izbą rzemieślniczą. Na co najmniej 14 dni przed ustalonym terminem egzaminu zdający zostają powiadomieni o terminie i miejscu zdawania etapu teoretycznego oraz etapu praktycznego.

Komisję egzaminacyjną izby rzemieślniczej powołuje właściwy organ statutowy izby rzemieślniczej na pięcioletnią kadencję. Siedzibą komisji jest siedziba izby rzemieślniczej. O powołaniu komisji izba rzemieślnicza informuje Związek Rzemiosła Polskiego. W skład komisji wchodzą: przewodniczący komisji, zastępcy przewodniczącego komisji, członkowie komisji, sekretarze komisji. Liczba osób wchodzących w skład komisji jest uzależniona od liczby osób przystępujących do egzaminu czeladniczego.

Komisja przeprowadza egzaminy w zespołach egzaminacyjnych, powołanych przez przewodniczącego komisji w porozumieniu z izbą rzemieślniczą. W skład zespołu egzaminacyjnego przeprowadzającego egzamin czeladniczy wchodzą co najmniej cztery osoby, tj. przewodniczący komisji lub jego zastępca – jako przewodniczący zespołu egzaminacyjnego; co najmniej dwóch członków komisji – jako członkowie zespołu egzaminacyjnego i sekretarz komisji – jako sekretarz zespołu egzaminacyjnego.

Szczegółowe kryteria oceniania etapu praktycznego i etapu teoretycznego egzaminu opracowuje komisja. Przewodniczący komisji przedstawia szczegółowe kryteria oceniania do zatwierdzenia izbie rzemieślniczej. Oceny ustala zespół egzaminacyjny, w stopniach według następującej skali od 2 do 6, gdzie 2 – to stopień niedostateczny, a 6 – to stopień celujący).

Ocenę etapu praktycznego ustala się na podstawie ocen wystawionych za każde zadanie egzaminacyjne. Ocenę etapu teoretycznego egzaminu ustala się na podstawie ocen wystawionych za część pisemną i część ustną, gdzie oceniany jest każdy temat w każdej części. Ocenę końcową egzaminu ustala się na podstawie ocen wystawionych z obu etapów egzaminu.

Zdający zdał egzamin, jeżeli z etapu praktycznego i etapu teoretycznego egzaminu uzyskał co najmniej oceny dostateczne.
Ocena niedostateczna z co najmniej jednego zadania egzaminacyjnego etapu praktycznego egzaminu decyduje o niedostatecznej ocenie z tego etapu.
Zdający, który otrzymał ocenę niedostateczną z zadania lub zadań egzaminacyjnych etapu praktycznego egzaminu, ma prawo przystąpić do egzaminu poprawkowego obejmującego to zadanie lub zadania, również zdający, który otrzymał ocenę niedostateczną z tematu lub tematów części pisemnej lub ustnej etapu teoretycznego egzaminu, ma prawo przystąpić do egzaminu poprawkowego obejmującego ten temat lub tematy (po upływie dwóch lat od daty pierwszego egzaminu osoby te zdają egzamin w pełnym zakresie).

Egzamin poprawkowy przeprowadza zespół egzaminacyjny w terminie i miejscu ustalonych przez przewodniczącego zespołu egzaminacyjnego w porozumieniu z izbą rzemieślniczą.

Na wniosek zdającego egzamin poprawkowy może obejmować cały etap albo odpowiednio część pisemną lub część ustną etapu teoretycznego.

Przewodniczący zespołu egzaminacyjnego informuje zdających o wynikach etapu praktycznego i etapu teoretycznego egzaminu, ogłasza wyniki końcowe egzaminu oraz informuje zdających o prawie złożenia skargi dotyczącej prawidłowości przeprowadzenia egzaminu.

Zdający może złożyć skargę dotyczącą prawidłowości przeprowadzenia egzaminu do izby rzemieślniczej w terminie trzech dni od dnia zakończenia egzaminu. Izba rzemieślnicza rozpatruje skargę w terminie siedmiu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku nieuwzględnienia skargi zdający może zwrócić się o rozpatrzenie skargi do Związku Rzemiosła Polskiego, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania odpowiedzi izby rzemieślniczej. Związek Rzemiosła Polskiego rozpatruje skargę w terminie czternastu dni od dnia jej otrzymania.

Osoba, która z przyczyn usprawiedliwionych nie przystąpiła do egzaminu albo etapu lub części etapu tego egzaminu albo która przerwała egzamin, ma prawo przystąpić do egzaminu lub odpowiednio do etapu lub jego części w kolejnych terminach przeprowadzania egzaminu w ciągu dwóch lat od daty pierwszego egzaminu. Po upływie tego okresu egzamin zdaje się w pełnym zakresie.

Sekretarz zespołu egzaminacyjnego sporządza indywidualny protokół egzaminu dla każdego zdającego, do niego dołącza arkusz egzaminacyjny zdającego. Sekretarz na podstawie indywidualnych protokołów egzaminu sporządza protokół zbiorczy egzaminu, do niego dołącza pismo dotyczące bezstronności osób wchodzących w skład zespołu egzaminacyjnego.

Informacje dotyczące osób, które zdały egzamin czeladniczy oraz zdanego egzaminu czeladniczego wpisuje się do księgi wieczystej egzaminów czeladniczych.

W wyniku pozytywnie zdanego egzaminu czeladniczego izba rzemieślnicza wystawia i wydaje świadectwo czeladnicze, które jest formalnym potwierdzeniem kwalifikacji zawodowych, uzyskanych w różnych ścieżkach edukacji oraz w procesie pracy.

Świadectwo potwierdzające kwalifikację w zawodzie - dokument nr 78a OKE-II/115/2 (instytucja wydająca dokument - Okręgowa Komisja Egzaminacyjna)

Dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe - dokument 78b OKE-II/115a/2 lub dokument 79 OKE-II/116/2, (instytucja wydająca dokument - Okręgowa Komisja Egzaminacyjna)

Suplement do dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe - OKE-II/117/2, Dokument 79a lub dokument 80 OKE-II/118/2, (instytucja wydająca dokument - Okręgowa Komisja Egzaminacyjna)

Świadectwo czeladnicze - symbol IRz-II/1 (instytucja wydająca dokument – Izba Rzemieślnicza

Suplement do świadectwa czeladniczego - symbol IRz-II/4 (instytucja wydająca dokument – Izba Rzemieślnicza)

 

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to.

Zrozumiałem

Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej.
Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za umieszczoną w nich zawartość merytoryczną.